กติกา metadata ของแต่ละ agency ภาพสต็อก › รวมกลุ่มถ่ายสต็อก แต่สถานะ exclusive ไม่เท่ากัน — ภาพนิ่งส่ง iStock ได้ไหม
การนัดกันไปถ่ายกองเดียวกันเป็นวิธีที่ช่างภาพสต็อกใช้ลดต้นทุน แชร์ค่าโมเดล ค่าสถานที่ แล้วแยกย้ายกันส่งงานคนละบัญชี แต่มีเงื่อนไขหนึ่งที่ต้องเคลียร์ก่อนกดชัตเตอร์ คือสถานะ exclusive ของแต่ละคน ซึ่ง iStock ไม่ได้ผูกกับบัญชี แต่ผูกกับ ประเภทไฟล์ แยกกันระหว่างภาพนิ่ง วิดีโอ และภาพประกอบ
หน้า Exclusivity ของ iStock ระบุว่า การเป็น exclusive หมายถึง สำหรับประเภทไฟล์ที่คุณเป็น exclusive คุณตกลงว่าจะไม่ให้ไลเซนส์งานประเภทนั้นแบบ royalty-free ที่ไหนอีก และย้ำในคำถามที่พบบ่อยว่า ถ้าเป็น exclusive ภาพนิ่ง จะส่งภาพนิ่งให้คู่แข่งไม่ได้เลย แม้เป็นภาพที่ไม่เคยส่ง iStock ก็ตาม
แปลว่าสัญญานี้ครอบคลุม "ตัวช่างภาพ" ในประเภทไฟล์นั้น ไม่ใช่แค่ไฟล์ที่ส่งไปแล้ว ซึ่งต่างจาก agency อื่นเกือบทั้งหมดที่ exclusive เป็นรายภาพ
สัญญา Artist's Supply Agreement ฉบับ exclusive ยังเขียนไว้อีกสองข้อที่เกี่ยวกับกองถ่ายร่วม: การเปลี่ยนประเภทไฟล์ไม่ทำให้งาน exclusive กลายเป็น non-exclusive ได้ และลิขสิทธิ์ทั้งหมดยังเป็นของช่างภาพ iStock ได้แค่สิทธิ์จัดจำหน่าย (ข้อ 2d)
สมาชิกเกือบทั้งทีมเป็น exclusive ทั้งภาพนิ่งและวิดีโอ ยกเว้นคนเดียวที่เป็น exclusive เฉพาะวิดีโอ ส่วนภาพนิ่งเป็น non-exclusive ทีมจะถ่ายกองเดียวกัน โมเดลชุดเดียวกัน คอนเซปต์เดียวกัน คำถามคือ คนนี้ถ่ายภาพนิ่งด้วยกล้องตัวเองแล้วส่ง iStock อย่างเดียว ไม่ขายที่อื่น ได้หรือไม่
เรื่องนี้ไม่มีเขียนในสัญญาหรือหน้าช่วยเหลือสาธารณะ มีคอนทริบิวเตอร์ไทยส่งคำถามไปที่ Getty/iStock Contributor Support โดยตรง และได้คำตอบว่า ไม่ได้
เหตุผลที่ฝ่ายสนับสนุนให้คือ ภาพจากกองเดียวกันถือเป็นงานที่ "คล้ายกัน" (similars) ของกันและกัน ถ้าชุดหนึ่งขายในฐานะ exclusive แต่ภาพจากกองเดียวกันอยู่ในบัญชี non-exclusive ของอีกคน คุณค่าของงาน exclusive ทั้งชุดจะลดลง และหากภาพคล้ายกันไปโผล่บนเว็บคู่แข่ง อาจกระทบข้อตกลง exclusive ของทั้งทีม คำรับปากว่าจะไม่ขายที่อื่นไม่ช่วย เพราะ Getty ดูจากสถานะที่ลงทะเบียนไว้
แนวคิดเรื่อง "งานคล้ายกัน" มีที่มาจากสัญญาฝั่ง Getty Images (Contributor Agreement Fact Sheet) ซึ่งเขียนไว้ว่า เมื่อ Getty รับงานแล้ว จะเอางานนั้นหรืองานที่คล้ายกันไปให้ไลเซนส์ที่อื่นไม่ได้ ฝ่ายสนับสนุนนำหลักเดียวกันมาใช้กับกองถ่ายร่วม
ในกรณีเดียวกัน คนนี้ ถ่ายวิดีโอในกองแล้วส่งได้ปกติ เพราะสถานะวิดีโอเป็น exclusive อยู่แล้ว
หลักจำง่าย: ถ่ายประเภทไหนในกอง exclusive ต้องเป็น exclusive ในประเภทนั้น ใช้สถานะของอีกประเภทแทนกันไม่ได้
1. ลิขสิทธิ์เป็นของคนกดชัตเตอร์ — หลักนี้เป็นกฎหมายลิขสิทธิ์ทั่วไป และสัญญา iStock ยืนยันว่าลิขสิทธิ์อยู่กับช่างภาพ ห้ามสลับเมมโมรีการ์ด ห้ามส่งไฟล์ให้กัน ห้ามเอาภาพที่เพื่อนถ่ายไปส่งในบัญชีตัวเอง
2. Model release เซ็นแยกให้ช่างภาพแต่ละคน — แบบฟอร์มของ Getty ระบุชื่อช่างภาพและกองถ่ายในเอกสาร และ Getty ให้โมเดลเซ็นใหม่ทุกกอง ดังนั้นโมเดล 5 คนกับช่างภาพ 3 คน คือเอกสาร 15 ฉบับ ไม่ใช่ 5 ฉบับ
3. อย่ายืนถ่ายมุมเดียวกันตลอด — หน้า Preparing Your Content ของ Getty เตือนว่า ไฟล์ที่คล้ายกันเกินไปในชุดเดียวกันอาจถูกจัดเป็นงานซ้ำและถูกปฏิเสธ ยิ่งเป็นหลายบัญชีที่ถ่ายฉากเดียวกันยิ่งเสี่ยง ควรแบ่งโมเดล แบ่งฉาก แบ่งคอนเซปต์กันไปคนละทาง
ถามสมาชิกทุกคนให้เจาะจงว่าเป็น exclusive ใน "ประเภทที่จะถ่าย" หรือไม่ ไม่ใช่แค่ "เป็น EX ไหม" เพราะคำตอบอาจเป็นใช่สำหรับวิดีโอแต่ไม่ใช่สำหรับภาพนิ่ง สถานะดูได้ในหน้าโปรไฟล์ของบัญชีคอนทริบิวเตอร์ แยกตามประเภทไฟล์
และเนื่องจากกติกากองถ่ายร่วมไม่ได้เขียนไว้ในสัญญา ถ้าทีมของคุณมีกรณีก้ำกึ่ง ให้เปิดตั๋วถามฝ่ายสนับสนุนก่อนลงทุนค่ากอง แล้วเก็บคำตอบนั้นไว้เป็นหลักฐาน
| ข้ออ้าง | สถานะ |
|---|---|
| exclusive แยกตามประเภทไฟล์ | ยืนยันจากหน้าทางการของ iStock |
| ครอบคลุมภาพที่ไม่เคยส่ง iStock | ยืนยันจากคำถามที่พบบ่อยทางการ |
| ลิขสิทธิ์อยู่กับช่างภาพ | ยืนยันจากสัญญา ASA ข้อ 2d |
| ไฟล์คล้ายกันเสี่ยงถูกปฏิเสธ | ยืนยันจากหน้า Preparing Your Content |
| non-exclusive ภาพนิ่งเข้ากอง exclusive ไม่ได้ | ไม่มีในเอกสารสาธารณะ เป็นคำตอบจากฝ่ายสนับสนุน |
| release ต้องแยกต่อช่างภาพ | ไม่มีข้อความตรง ๆ อนุมานจากแบบฟอร์มที่ระบุชื่อช่างภาพ |
ไม่ว่าจะเลือกทางไหน คีย์เวิร์ดที่ส่ง iStock ต้องตรงกับคลังคำทางการของ Getty KeywordStock เลือกคำจากคลังนั้นให้อัตโนมัติ ทดลองฟรี 200 รูป